Nefes borusu (trakea), akciğerlere hava taşıyan hayati ana hava yolumuzdur. Ancak bazen bu yolda, çeşitli nedenlerle daralmalar meydana gelebilir. Hastalarımız bu durumu genellikle “sesli nefes alıyorum”, “hırıltılı nefes alıyorum”, “boğazımda bir şey var, nefes alamıyorum” veya “yürürken hemen tıkanıyorum” şeklinde tarif ederler.
Trakeal darlık (trakeal stenoz), yanlışlıkla astım veya KOAH gibi hastalıklarla karıştırılabilir. Oysa doğru tanı konulduğunda, trakeal cerrahi ile hastanın nefes yolu tamamen açılabilir ve yaşam kalitesi dramatik bir şekilde düzelir.
Nefes borusu neden daralır?
Trakeal darlığın en sık görülen nedeni, geçmişte yaşanmış uzun süreli yoğun bakım ve entübasyon sürecidir. Solunum cihazına bağlı kalan hastalarda, nefes borusuna yerleştirilen tüpün veya trakeostomi kanülünün yaptığı baskı, iyileşme dokusunun (granülasyon) aşırı büyümesine, kıkırdak dokunun kanlanmasının bozularak kalıcı olarak nefes borusunun çapının daralmasına yol açabilir.
Trakeal darlığın en sık görülen nedeni, geçmişte yaşanmış uzun süreli yoğun bakım ve entübasyon sürecidir. Solunum cihazına bağlı kalan hastalarda, nefes borusuna yerleştirilen tüpün veya trakeostomi kanülünün yaptığı baskı, iyileşme dokusunun (granülasyon) aşırı büyümesine, kıkırdak dokunun kanlanmasının bozularak kalıcı olarak nefes borusunun çapının daralmasına yol açabilir.
Diğer nedenler arasında:
- Boyun ve göğüs travmaları,
- Nefes borusunun iyi veya kötü huylu tümörleri,
- İnhalasyon yanıkları,
- Bazen de nedeni bilinmeyen (idiyopatik) darlıklar yer alır.
Belirtiler nelerdir? Ne zaman şüphelenmeli?
Eğer yakın zamanda yoğun bakımda yattıysanız veya entübe edildiyseniz ve akciğer sağlığınızın iyi olduğu bilinmesine rağmen şu belirtileri yaşıyorsanız mutlaka bir Göğüs Cerrahisi uzmanına görünmelisiniz:
- Stridor (hırıltılı soluma): Nefes alıp verirken dışarıdan duyulabilen ıslık veya hırıltı sesi.
- Eforla gelen nefes darlığı: Otururken rahat olup, yürüyünce veya merdiven çıkınca tıkanma hissi.
- Geçmeyen öksürük: İlaçlara yanıt vermeyen kuru öksürük.
Tedavi yöntemleri: Genişletme mi, cerrahi mi?
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi kliniğinde, trakeal darlık hastalarına yaklaşımımız darlığın yerine, uzunluğuna ve yapısına göre belirlenir.
- Endoskopik Yöntemler (Geçici Çözümler): Rijit bronkoskopi (metal uzun bir boru) ile darlığın tekrar tekrar gittikçe daha büyük çaplı bronkoskoplarla geçilerek (dilatasyon), farklı buji dilatatör ile geçilerek veya argon lazer ile açılması işlemidir. Bu yöntemler acil rahatlama sağlar ancak darlık sıklıkla tekrarlama eğilimindedir. Bazı hastalarda nefes borusunu açık tutmak için Stent uygulaması gerekebilir.
- Trakeal Rezeksiyon ve Uç Uca Anastomoz (Kalıcı Çözüm): Eğer darlık kısa bir segmentte ise ve hastanın genel durumu uygunsa, altın standart tedavi cerrahidir. Bu ameliyatta, nefes borusunun daralmış olan hastalıklı kısmı tamamen kesilip çıkarılır. Geriye kalan sağlam uçlar birbirine dikilerek (uç uca anastomoz) hava yolu eski genişliğine kavuşturulur.
Sıkça Sorulan Sorular – SSS
Soru: Trakea ameliyatı riskli midir?
Cevap: Nefes borusu cerrahisi, hayati bir organ üzerinde çalışıldığı için yüksek deneyim gerektirir. Ancak tecrübeli ellerde (yüksek volümlü merkezlerde) yapıldığında başarı oranı %90-95’in üzerindedir.
Soru: Ameliyat sonrası sesim kısılır mı?
Cevap: Ses telleri nefes borusunun hemen girişinde yer alır ve ses tellerini hareket ettiren sinirler ameliyat sahasına komşudur. Ameliyat sırasında bu sinirleri korumak için azami dikkat gösterilir. Geçici ses kısıklığı görülebilse de kalıcı hasar riski daha düşüktür.
Soru: Ameliyattan sonra boynumu hareket ettirebilir miyim?
Cevap: Ameliyat sonrası dikişlerin gerilmemesi için, hastalarımızın çenesini göğsüne yakın tutacak özel bir dikiş (Çene dikişi / Guardian stitch) uyguluyoruz. 5-7 gün sonra bu dikiş alınır ve hasta boyun hareketlerine kademeli olarak başlar.
*Bu içerik hasta bilgilendirmesi amacıyla Dr. Eyüp Halit Yardımcı tarafından üretilmiştir. Akademik amaç taşımamaktadır.
